motorzeiler Vera - het basisontwerp
Na een uitvoerige zoektocht waarover ik elders geschreven heb zijn we voor het ontwerp van ons nieuwbouwproject uitgekomen bij het ontwerp ‘Brigadier’ van de Amerikaanse ontwerper Antonio Dias uit 1997. Ze is ontworpen als motorzeiler, maar volgens de ontwerper met goede zeileigenschappen en een veelzijdig inzetbaar tuig.
Bij ontvangst van de tekeningen bleek er een verschil te zijn tussen de informatie die we uit de literatuur gehaald hadden en de feitelijke tekeningen. De tekeningen die bij het artikel in Watercraft stonden gaven als hoofdafmetingen:
- LOA : 33’6″ (10,2 m)
- LWL : 31’6″ (9.6 m)
- Beam : 11′ (3.4 m)
- Draft : 4’9″ (1.4 m)
- Displacement : 18674 LBS (8470 kg)
Op de tekeningen die ik als bouwtekening ontving standen de onderstaande hoofdafmetingen in voeten aangegeven, die ik zelf omrekende naar meters:
- LOA : 36’0″ (10,97 m)
- LWL : 33’6″ (10,21 m)
- Beam : 11’3″ (3.43 m)
- Draft : 4’9″ (1.45 m)
- Displacement : 19500 LBS (8845 kg)
Blijkbaar is het schip onderweg iets groter geworden.
De set met tekeningen (inclusief twee bladen voor de rondhouten) werd aangevuld met de ‘table of offsets’, ofwel de maattabel voor de dwarsdoorsneden, de langsdoorsneden en de diagonalen van de romp, en een geschreven toelichting.
toelichting van de onwerper
het ontwerp
Het ontwerp is oorspronkelijk getekend op een niet meer bestaand CAD-systeem. De bedoeling was om een combinatie van papieren tekeningen en computer berekende maten te gebruiken om een romp te bouwen in hout-epoxy op CADCAM geproduceerde mallen.
Inmiddels is Antonio Dias terug gekeerd naar een meer traditionele manier van tekenen waarbij de maten afgeleid zijn uit de papieren tekeningen. Daarom zijn de tekeningen ook geschikt om het ontwerp uit te voeren in een traditionele beplanking op gestoomde spanten. Vanuit zijn persoonlijke ervaring met het werken met epoxy heeft hij nu een voorkeur voor de traditionele constructie methode. Daarbij moeten er voor de stijfheid wel hangende en liggende knieën onder het dek toegepast worden van 2 1/2″ (64 mm) bij de mast, de hoofdschotten en de uiteinden. Ook moeten er dragende balken onder het kajuitdak opgenomen worden.
Antonio Dias geeft aan dat het verantwoord is om het ontwerp waar nodig aan te passen. Bijvoorbeeld in de constructiewijze zoals hiervoor genoemd, maar ook door bijvoorbeeld de kajuit door te trekken naar het vooronder en dan de mast op het kajuitdak te plaatsen.
In een e-mail heeft hij mij later bevestigd dat het zonder problemen mogelijk moet zijn om de hoogte van dek en kajuit aan te passen om ook voor langere mensen stahoogte te creëren, of om de indeling aan te passen ten behoeve van een langer bed.
In zijn toelichting geeft hij aan te hopen dat de aanpassingen niet zover gaan dat de structurele of esthetische integriteit van het ontwerp aangetast worden.
het tuig
Het tuig heeft voldoende capaciteit om ‘Brigadier’ te zien als het ontwerp van een zeilboot met hulpmotor, en niet als een motorboot met steunzeil.
De masten staan gesteund door mastwangen op dek, waardoor het mogelijk is om de masten te strijken en zo ook vaste bruggen te passeren. De hoofdmast wordt naar achteren gestreken, de bezaan naar voren. Het is aan de bouwer om ervoor te zorgen dat de masten daarbij netjes langs elkaar lopen en tijdens het strijken nog steeds voldoende zijwaartse steun krijgen… een nog op te lossen puzzel.
Het grootzeil is ten behoeve van de aan-de-windse capaciteit volledig doorgelat. De bezaan is daarentegen vanwege de eenvoud van hijsen en strijken uitgevoerd als een loggerzeil met een enkele val.
Naast het standaard tuig met kluiver, fok, grootzeil en bezaan bestaat ook de mogelijkheid van het voeren van een grote genua of halfwinder in plaats van de kluiver/fok combinatie en op ruime koersen een aanvulling met een bezaan stagzeil.
de motor
In het oorspronkelijke artikel in Watercraft was sprake van een motor van 40-60 pk, en in de tekeningen is een schets opgenomen van een Yanmar 4JW2-HTE van 50 pk.
In zijn toelichting geeft Antonio Dias aan dat het ontwerp oorspronkelijk inderdaad getekend is voor een dieselmotor, maar hij geeft in de huidige tijd ook de suggestie om een elektrische voortstuwing te overwegen, mogelijk aangevuld met een dieselgenerator om de actieradius van het varen op batterijen te vergroten. Aangezien elektrische motoren veel kleiner zijn dan een dieselmotor kun je dan de motorruimte gebruiken voor de generator en mogelijk extra batterijen. Verder moet dan de ruimte die nu gereserveerd is voor de dieseltanks deel voor batterijen en deels voor brandstof voor de generator gebruikt worden.
Er valt dus nog wat te kiezen.
de ballast
In de tekening is een ballastkiel opgenomen van 8600 LBS (3900 kg). Volgens de toelichting van de ontwerper moet er daarnaast nog rekening gehouden worden met interne ballast waarmee het schip getrimd moet worden. Zijn uitgangspunt is dat de externe ballast ongeveer 80% van het totaal is. Er moet dus nog zo’n 1000 kg aan binnenballast bij. Bij voorkeur uit te voeren in loden broodjes die zo dicht mogelijk bij het zwaartepunt geplaatst moeten worden. Om de stijfheid te bevorderen beveelt Antonio Dias aan om eerder meer dan minder ballast toe te passen. Veel verfschil voor de diepgang zal dat niet maken. De waterlijn zal met iedere 500 kg ongeveer 2,5 cm dieper komen te liggen.
het interieur
In zijn toelichting geeft Antonio Dias aan dat het getekende interieur alleen dient om de bouwer een globale indruk van de indeling te geven. Het staat de bouwer vrij om zelf stijl en constructie van het interieur te bepalen.
Aanvullende Opmerking
Het is duidelijk dat er nog de nodige detaillering van het ontwerp nodig is. Een bijkomende complicatie, die we al eerder gezien hebben, zit in het feit dat zowel te tekeningen als de maattabel opgebouwd is in voeten-inches-achtsten (van inches). Toen ik dit per mail aan Antonio voorlegde, met de vraag of hij met het oorspronkelijk CAD-programma de maten kon omzetten naar het metrisch stelsel, zag hij geen heil in deze omzetting. Allereerst gebruikte hij het computerprogramma niet langer. En bovendien leek het hem makkelijker om een set meetlatten, duimstokken en schaallatten uit het Imperial systeem te kopen dan om het hele ontwerp om te rekenen. Daarbij beveelt hij aan om eerst een schaalmodel te bouwen om zodoende vertrouwt te worden met zowel het werken in voeten en inches als met de verschillende uitdagingen van het ontwerp.
Misschien heeft hij gelijk, maar ik heb mijn hele leven in meters-centimeters-millimeters gewerkt en gedacht. Dus heb ik besloten om het ontwerp vanaf de papieren tekening om te zetten in een digitaal formaat (dwg). Dat geeft me de mogelijkheid om in één keer door het kiezen van de juiste schaal alle maten om te zetten naar het metrisch stelsel. En bovendien kan ik dan alle wijzigingen aan het ontwerp passend uitwerken.
Daarbij ga ik er van uit dat het geknutsel aan het digitale model me voldoende inzicht geeft om de bouw van een fysiek schaalmodel over te slaan. Nu alleen nog een goedkope variant van AutoCad vinden.