motorzeiler Vera - dekweger en kimweger
12 februari 2023 – 15 mei 2024
Functie en planning
Nadat in december 2022 de spanten opgesteld stonden en in januari 2023 de constructie en plaatsing van de binnenkiel en stevens afgerond was, werd het tijd voor de volgende stap: de versteviging van het geraamte in langsrichting in de vorm van dek- en kimweger.
Omdat de dekweger en de kimweger in principe dezelfde functie vervullen, namelijk het versterken van het verband in het schip in langsrichting, en omdat de opbouw vergelijkbaar is worden ze hier tezamen behandeld. De dekweger zorgt niet alleen voor het langsverband, maar is ook in sterke mate bepalend voor het uiterlijk omdat hiermee de zeeglijn wordt vastgelegd.
Ik heb een tijdje getwijfeld of bij de gekozen constructiewijze met een volledig verlijmde romp waarover ook nog eens een forse glasmat komt een kimweger wel noodzakelijk is. De kimweger is echter wel onderdeel van het oorspronkelijk ontwerp en er kunnen volgens mij tijdens het varen, met name in golven, behoorlijk grote krachten komen te staan op de overgang van het vlak naar de zijboorden. Daarom heb ik de kimweger uiteindelijk toch opgenomen in de bouw.
Er zat wel een ruime tijd tussen de contstructie van de dekweger en de kimweger. De tussenliggende tijd is gebruikt voor het vormen en plaatsen van de spiegel en het stroken van de spanten, maar daarover elders meer.
Plaats en constructie
Tijdens de bouw zijn de spanten ondersteboven op een bouwframe geplaatst. De spanten zijn in dwarsrichting tijdelijk met elkaar verbonden ter hoogte van de deklijn en ter hoogte van de waterlijn. De dekweger wordt nu geplaatst op de dwarsverbindingen ter hoogte van de deklijn zoals in de onderstaande tekening aangegeven. Dat betekent dat straks de dekbalken ingelaten moeten worden in de dekweger. Als we later de dekbalken op de dekweger zouden monteren, dan komt het dek dus hoger dan oorspronkelijk gedacht. Goed voor de stahoogte binnen, maar minder goed voor de stabiliteit en het uiterlijk. Gelukkig hebben we nog even om daarover te beslissen.
Voor de kimweger wordt ter hoogte van ieder spant de positie ten opzichte van de waterlijn uit de tekening opgemeten. Deze hoogte wordt vervolgens op de spanten aangetekend en langs die merktekens wordt dan de kimweger gelegd. De stijfheid van het gebruikte hout zorgt er “vanzelf” voor dat de kimweger netjes strookt en eventuele meetfouten uitgemiddeld worden.
In de oorspronkelijke constructietekening is aangegeven dat de dekweger uit een staand (32×76 mm) en een liggend deel (64×32 mm) bestaat, en dat de kimweger van 32×76 mm uit drie gelijke delen opgebouwd wordt.
In een eerder stadium hadden wij echter al een partij fraai Douglas op de kop kunnen tikken, waaronder een aantal planken van 22×200 mm met een lengte van ca. 5 m. Ik wil proberen om hier zowel de dekweger als de kimweger uit samen te stellen. Dat betekent echter wel een aanpassing van de oorspronkelijke constructie. Bovendien ben ik geen fan van een dekweger die uit een staand en een liggend deel bestaat. Naar mijn mening maakt dit de constructie extra ingewikkeld zonder dat dit tot een significante verbetering van de totale dekconstructie leidt.
Na wat passen en meten, en rekening houdend met zaagverliezen, kom ik uit op een dekweger van 44×80 mm die opgebouwd gaat worden uit twee lagen van 22×80 mm en een kimweger van 44×70 mm die samengesteld wordt uit vier delen van 22×35 mm. In de lengte worden de verschillende delen met elkaar verbonden door een gelijmde lange las (1:10). Doordat de dekweger en kimweger uit meerder lagen opgebouwd worden ontstaat ook de mogelijkheid om deze lassen op verschillende plekken in de lengterichting aan te brengen.
februari – maart 2023
De dekweger in de praktijk
De opbouw van de dekweger gaat in vier stappen:
- het verlengen van de 5 m lange planken van 22×80 mm tot de volledige bootlengte. Hiervoor worden telkens 3 planken aan elkaar gezet met een las met een helling van 1:10. Daarmee wordt de totale lengte groter dan de bootlengte van ca. 11 m. Maar dat geeft dan weer de mogelijkheid om de lassen in de lengte te laten verspringen wanneer de dekweger wordt samengesteld uit twee lagen.
- Het inlaten van de dekweger in de spanten. Doordat de dekweger de ronding van de romp in de lengterichting volgt en de spanten in doorsnede rechthoekig zijn ligt de dekweger niet overal vlak tegen de spanten aan.
- Het verlijmen van de 1e laag van de dekweger tegen de spanten.
- Het verlijmen van de 2e laag van de dekweger tegen de 1e laag.
>>> het verlengen van de planken <<<
Voor het verlengen van de planken van de dekweger is een mal gemaakt die ervoor zorgt dat de las consistent op dezelfde manier gezaagd kan worden. Voor deze hulpconstructie heb ik restmateriaal gebruikt van de eerder gebruikte werktafel.
Op een OSB bodemplaat zijn twee evenwijdige stroken MDF geplakt met een onderlinge afstand van 10 cm. Deze MDF stroken zijn in twee lagen uitgevoerd om een totale hoogte van 38 mm te krijgen. Hier kunnen de 22 mm planken met wiggen tussen geklemd worden.
Onder een hoek van 1:10 is daarna een geleider voor de cirkelzaag op de MDF stroken geschroefd. Met een instelling van de cirkelzaag op 45 mm (38 mm hoogte MDF + dikte geleider) wordt dan de las gezaagd zonder door de OSB bodemplaat gaan.
>>> het inlaten van de dekweger in de spanten<<<
Eerst wordt de dekweger op de juiste plaats tegen de spanten geklemd. Bij de meeste spanten raakt de dekweger het spant niet over de hele breedte, maar alleen aan de voorkant of achterkant.
Op ieder spant wordt gemeten hoe groot de open ruimte is aan de kant waar de dekweger het spant niet raakt. Deze maat wordt vervolgens uitgezet aan de kant waar de dekweger het spant juist wel raakt.
En dan wordt het aangetekende deel weggekapt met een beitel, waarbij de diepte verloopt.
>>> het lijmen van de dekweger tegen de spanten <<<
Het uiteindelijke lijmen is een relatief eenvoudige klus. Ter hoogte van de spanten wordt de dekweger ingesmeerd met epoxy, net als de inkepingen in de spanten zelf. In de inkepingen wordt daarna nog een extra laag epoxy aangebracht die wat dikker gemaakt is door er zaagstof aan toe te voegen. Hiermee worden dan eventuele oneffenheden opgevuld. Het teveel aan lijm wordt er vanzelf uitgeperst wanneer de lijmklemmen aangespannen worden.e
november 2023 – mei 2024
De kimweger in de praktijk
De bouw en plaatsing van de kimweger gaat in grote lijnen op precies dezelfde manier als bij de dekweger. Toch zijn er ook wel een paar verschillen.
Constructief is het grootste verschil dat de dekweger uit twee delen samengesteld is, terwijl de kimweger uit vier delen opgebouwd wordt. Dit is geen principiële keuze, maar heeft alles te maken met het beschikbare materiaal. Nadat uit de 20 cm brede planken de dekweger delen gezaagd zijn bleven er onvoldoende planken over om ook de hele kimweger uit te halen. Maar bij het zagen van 2 delen van 8 cm uit een 20 cm plank blijft er één deel over dat iets smaller is dan 4 cm. Hiervan kunnen latten van 22×35 mm gemaakt worden. Door ook de resterende planken van 20 cm in stroken van 35 mm te zagen had ik genoeg hout om twee keer een kimweger samen te stellen uit telkens vier latten van 22×35 mm tot een balk van 44×70 mm.
Waar de dekweger alleen door de schotten op het eerste en het laatste spant loopt, moet de kimweger door een groter aantal schotten gevoerd worden. Dit komt doordat ik vanwege de sterkte en het gemak van het bouwen de schotten onder de waterlijn al bij het samenstellen van de spanten aangebracht heb. Hier moeten nu weer gaten in gezaagd worden om de kimweger doorheen te voeren. Omdat de kimweger langs een gebogen lijn door de romp loopt moeten deze gaten wel wat groter gemaakt worden dan de kimweger uiteindelijk wordt om deze er door heen te kunnen steken. Doordat de kimweger samengesteld wordt uit relatief kleine delen (22×35 mm), die behoorlijk buigzaam zijn, hoeven deze gaten echter niet heel veel groter te worden. Naderhand worden de openingen weer met multiplex vulstukjes dichtgelijmd.
Tot slot hebben we tijdens het maken van de kimweger bedacht dat het wel handig zou zijn om deze nu alvast af te werken met een epoxy coating ter bescherming. Wanneer later de huid van de romp aangebracht is, dan is de achterkant van de kimweger niet meer te zien en ook lastig te bereiken. Het wordt dan moeilijk om te zien of de epoxycoating overal goed aansluit. Dit geldt in zekere mate natuurlijk ook voor de dekweger, maar bij het samenstellen daarvan had ik daar nog niet aan gedacht. Bovendien kun je daar nog redelijk goed bij zolang het dek niet gelegd is.
